ΙΕΡΟΙ ΝΑΟΙ

Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Αιγιαλείας που δεσπόζει στη δυτική πλευρά του ποταμού Σελινούντα σε υψόμετρο 432 μέτρων, απέναντι από τον βράχο της σκήτης του Οσίου Λεοντίου και τη νέα Ιερά Μονή Παμμεγίστων Ταξιαρχών.

Η ίδρυσή του πρέπει να έχει γίνει πολύ πριν από την άφιξη του Οσίου Λεοντίου στην περιοχή το 1357 μ.Χ., με την πρώτη οικοδομική φάση του να ανάγεται στη μεσοβυζαντινή περίοδο και περί τον 11ο αιώνα.

Σε έγγραφο της αρχειακής σειράς Grimani dai Servi, που απόκειται στο Κρατικό αρχείο της Βενετίας που χρονολογείται γύρω στα 1700 μ.Χ. και που καταγράφονται αναλυτικά τα υποστατικά του μοναστηρίου των Ταξιαρχών, υπάρχει η ακόλουθη τοπογραφικής φύσης αναφορά: «Άντικρυς του μοναστηρίου εκκλησία του Αγίου Νικολάου, λόγγος και πευκιά άπου κάνουν το ρετζίνι καί ελές ρίζες 200 στον ίδιον τόπον. Τα σύνορα του το λαγκάδι της Λαγαρούς και στα σπηριά της Σπηλιάς και στις Πόρτες και κατεβαίνει στου Μαρκουσά το Μνήμα και στο ποτάμι.»

Ο Ναός είναι κτισμένος σε επικλινές έδαφος ενώ η δυτική του πλευρά έχει επιχωματωθεί από υλικά που έχουν μεταφέρει τα στοιχεία της φύσης με το πέρασμα των αιώνων, λόγω της κλίσης του εδάφους. Το μνημείο, μετά από διάφορες καταστροφές και αλλοιώσεις, αποτελείται από τον κυρίως Ναό και τον κατεστραμμένο Νάρθηκα.

Λεπτομερής παρουσίαση στο: ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ Ά., & ΜΟΥΤΖΑΛΗ Α. (1997). Ὁ ναός τοῦ Ἁγίου Νικολάου Αἰγιαλείας. Συμβολή στην ἱστορία τῆς μονῆς Ταξιαρχῶν. Byzantina Symmeikta, 11, 323–350. https://doi.org/10.12681/byzsym.832